Những cảm xúc trong trẻo nhất trong thơ thường được nhà thơ viết trong những tháng năm đẹp nhất đời người - tuổi học trò. Bài thơ Chiếc lá đầu tiên của nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm là một thí dụ. Xin gửi đến các bạn yêu thơ bài thơ này qua lời bình của cây bút trẻ Lam Điền. (Nhà thơ Lê Minh Quốc)

Chiếc lá đầu tiên   Ảnh: Đòan Đức Minh Em thấy không, tất cả đã xa rồi Trong tiếng thở của thời gian rất khẽ Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước Con ve tiên tri vô tâm báo trước Có lẽ một người cũng bắt đầu yêu Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bao nhiêu Lời hát đầu xin hát về trường cũ Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em Nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ Ôi nỗi nhớ có bao giờ nhớ thế Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi "Có một nàng Bạch Tuyết, các bạn ơi, Với lại bảy chú lùn rất quấy" "Mười chú chứ, nhìn xem trong lớp ấy" (Ôi những trận cười trong sáng đó lao xao) Những chuyện năm nao những chuyện năm nào Cứ xúc động, cứ xôn xao biết mấy Mùa hoa mơ rồi đến mùa phượng cháy Trên trán thầy tóc chớ bạc thêm Thôi hết thời bím tóc trắng ngủ quên Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ Quả đã ngọt trên mấy cành đu đủ Hoa đã vàng, hoa mướp của ta ơi Em đã yêu anh, anh đã xa rời Cây bàng hẹn hò chìa tay vẫy mãi Anh nhớ quá! Mà chỉ lo ngoảnh lại Không thấy trên sân trường - chiếc lá buổi đầu tiên. HOÀNG NHUẬN CẦM (Trích trong tập Súc sắc mùa thu-NXB Hội Nhà Văn - 1992)

Bình thơ:

Trong veo mắt hạ

Có một nỗi bồi hồi khi bắt gặp tiếng ve. Thành phố với những hàng me, những chiều công viên nhàn nhạt nắng, bất chợt nghe tiếng ngân dài như khản giọng, mới hay rằng mùa hạ bắt đầu sang. Tuổi học trò ngày xưa ùa về như lật gấp từng trang, từng trang nhật ký xếp đầy những xinh tươi bè bạn. Trong chuỗi ký ức dài bừng lên những ánh nhìn trong sáng. Một dải sáng diệu kỳ - ánh mắt tuổi học sinh.

Có một bàn tay chìa ra với mình: kìa tiếng ve bắt đầu trở về rồi đó, có nhớ bài thơ lúc ra trường, bạn bồi hồi bày tỏ... Ừ có một bài thơ sâu lắng tận bây giờ. Ngày ấy tụi mình khoan khoái những vần thơ, ru giấc ngủ tuổi học trò mỏng mảnh, những vần thơ có tiếng ve sầu lanh lảnh, có chiếc lá đầu tiên, có bạn, có trường. Tất cả đều là những khoảnh khắc thân thương, dẫu không biết Hoàng Nhuận Cầm là ai cũng trầm trồ ngưỡng mộ: chắc ngày xưa nhà thơ cũng... học trò nhí nhố, mà sao trải vào thơ những xúc động vô ngần.

Những cảm xúc trong thơ rất thực, rất gần. Những tán me xanh, trái bàng, hoa súng, lũ học trò vui đùa liếng thoắng... trong thời khắc ra trường, còn phảng phất một tình yêu. Thơ kiệm lời, nhưng nói biết bao nhiêu, bởi con chữ như khía vào cảm xúc, khẽ khàng thôi, mà sâu rất mực, và tha thiết thân thương, câu chữ cũng hóa mềm: Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em; nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ; ôi nỗi nhớ có bao giờ nhớ thế; bạn có nhớ trường nhớ lớp, nhớ tên tôi?

Rồi tháng năm sang, mùa hạ sang, cây bàng xanh trái, nhớ khung cảnh bạn bè, trường lớp, mùa thi. Nhớ tiếng còi tàu bạn tiễn mình đi. Nhớ ánh mắt trong veo của một thời giờ không tìm thấy được. Mỗi lúc nhớ nhau, lại thầm gọi lời thơ hôm trước: "Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi...".

LAM ĐIỀN