BÁO CÁO THAM LUẬN VỀ DẠY VÀ HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS HIỆN NAY

1. 1.     Về chương trình, SGK môn Lịch sử bậc THCS:

- Nội dung SGK vừa thừa, vừa thiếu: dung lượng kiến thức “nặng”, dàn trải, khô cứng, những diễn biến chi tiết phức tạp, học sinh khó nhớ; thiếu các nhân vật lịch sử, các mốc lịch sử trình bày chưa trọng tâm. bài viết trong SGK chứa đựng rất nhiều sự kiện nhưng hiếm có bài nào tường thuật sự kiện một cách cụ thể sinh động với những nhân vật được khắc họa đầy đủ. Kiến thức liên quan kháng chiến chống Mỹ, chống Pháp, SGK chỉ dạy nhiều về thiệt hại của địch. Những mất mát, hy sinh, bi hùng lại bị bỏ qua. Lịch sử không chỉ có một chiều. Đội ngũ giáo viên và phương pháp giảng dạy. Nền giáo dục của chúng ta đã trải qua nhiều lần cải cách, sách giáo khoa có khá hơn sau mỗi lần cải cách nhưng vẫn chưa tương xứng với vai trò, vị trí, chức năng của môn Lịch sử trong trường phổ thông. Về nội dung, thực chất sách giáo khoa lịch sử bậc phổ thông là tóm tắt lịch sử viết cho người lớn,

- Kênh hình ít, chưa hấp dẫn người học, tài liệu biên soạn chưa thực sự phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh.  Chương trình chỉ nhằm mục đích kiểm tra kiến thức học thuộc lòng, chứ không vì mục tiêu giáo dục toàn diện năng lực và phẩm chất của người học.

2. Thực trạng tình hình giảng dạy, học tập môn lịch sử hiện nay:

- Đa phần giáo viên dạy lịch sử bậc THCS học cao đẳng văn - sử, coi môn sử là môn hai nên ít đầu tư vào bộ môn. Sau quá trình thay sách việc tiếp cận phương pháp và sử dụng đồ dùng dạy học còn hạn chế dẫn đến kết quả giảng dạy bộ môn còn thấp. Chuẩn đánh giá môn học đã được xây dựng, nhưng giáo viên chưa hiểu đầy đủ về chuẩn  nên còn lúng túng trong vận dụng, dễ rơi vào tình trạng đánh giá không chính xác. Giáo viên chưa có thói quen xây dựng ma trận đề kiểm tra, kĩ thuật xây dựng câu hỏi TN (kể cả câu TL) có nhiều điểm chưa hợp lý (chủ yếu là câu hỏi nhớ mà chưa có những câu hỏi đi sâu vào bản chất sự kiện, giữa câu dẫn và phương án trả lời chưa thực sự phù hợp, các phương án nhiễu ít có giá trị trong việc tạo độ khó cho câu hỏi…). Câu hỏi vẫn thiên về kiểm tra kiến thức mà chưa đề cập tới việc rèn kĩ năng và thái độ.

- Việc chấm bài kiểm tra và sử dung kết quả kiểm tra để điều khiển QTDH chưa được thực hiện, giáo viên hiểu về mục đích KT, ĐG chưa đầy đủ, vẫn chủ yếu là vì điểm số đề xếp loại, cách cho điểm còn tuỳ tiện và chưa được công khai đối với học sinh. Nhìn chung, việc thực hiện chủ trương đổi mới KT, ĐG ở trường THCS hiện nay còn chậm chạp. Các câu hỏi, bài kiểm tra được xây dựng và sử dụng như trên không phát huy được tính tích cực rèn luyện và hứng thú học tập, không thu được những thông tin “liên hệ ngược” về hoạt động nhận thức của học sinh trong quá trình học tập nhằm điều chỉnh hoạt động dạy học.

- Phần lớn học sinh coi môn Lịch sử là môn học khô khan, không sáng tạo, là thuần tuý học thuộc các sự kiện.  Học sinh không chăm lo học tập lịch sử cũng như các môn học bị coi là “môn phụ”, là thực tế đang diễn ra, điều này cho thấy nhận thức vị trí bộ môn ngày càng giảm sút, làm cho việc học tập lịch sử mang nặng tính đối phó với việc kiểm tra, dẫn tới xu hướng “học lệch”, “học tủ”.

3. Giải pháp đổi mới dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá môn lịch sử bậc THCS:

     - Trước hết phải rà soát lại chương trình, chỉnh sửa sách giáo khoa, giảm tải những tri thức không cần thiết đối với bậc phổ thông, nâng cao tính hấp dẫn, phù hợp với lứa tuổi, cải tiến phương pháp dạy sử.

    - Cần xác định mục đích kiểm tra, đánh giá theo tinh thần đổi mới: Căn cứ vào mục tiêu chương trình, chú trọng đến nội dung trọng tâm của từng chương để phân tích các nội dung dạy học cụ thể và các mục tiêu dạy học cần KT, ĐG. Trên cơ sở đó, xác định vịêc thiết kế câu hỏi cho đề kiểm tra phải đảm bảo tính khoa học, thiết thực với các mức độ nhận thức từ thấp lên cao về cả kiến thức, kĩ năng và thái độ.

    - Đổi mới thiết kế đề kiểm tra: Thiết kế bài kiểm tra phải tuân thủ theo đúng quy định của chương trình chứ không phải là việc làm tuỳ tiện, áp đặt của giáo viên.

    - Đổi mới cách thức kiểm tra, cách chấm bài và xử lý thông tin, đánh giá kết quả. Điểm số chính xác, công bằng, khách quan sẽ có tác động tích cực đối với hoạt động học tập của học sinh.

4. Đánh giá công tác bồi dưỡng giáo viên và đề xuất nâng cao chất lượng đội ngũ :

 a. Công tác bồi dưỡng đội ngũ :

     - Trong những năm qua PGD&ĐT Nga Sơn đã làm tốt công tác bồi dưỡng đội ngũ : tổ chức tốt các chuyên đề đổi mới kiểm tra, đánh giá ; chuyên đề sử dụng thiết bị dạy học môn lịch sử ; chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học… Tỷ lệ giáo viên giỏi các cấp môn lịch sử không ngừng được tăng lên. Tuy nhiên công tác bồi dưỡng vẫn còn nặng về lý thuyết, tính thực tế còn hạn chế. Việc giảng dạy chương trình lịch sử địa phương của giáo viên chất lượng chưa cao.

    - Đa số giáo viên Văn-sử sau khi học liên thông, tại chức chủ yếu đi sâu vào môn Ngữ văn (vì bằng đại học là chuyên ngành Ngữ văn) nên ít đầu tư vào môn lịch sử.

  b. Đề xuất :

    - Tặng cường bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chuyên sâu dạy học môn lịch sử.

    - Cải tiến các chuyên đề, tăng cường tính thực tế và hiệu quả.

    - Phát huy tốt vai trò hoạt động của cụm chuyên môn trong giảng dạy lịch sử

    - Tổ chức cho giáo viên đi tham quan thực tế các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, bảo tàng…để tránh mù thông tin trong quá trình giảng dạy.

    - Thi làm và sử dụng đồ dùng dạy học môn lịch sử, tổ chức áp dụng các đồ dùng được giải vào thực tế giảng dạy.

Nga Thành, ngày 7 tháng 9 năm 2012

HIỆU TRƯỞNG

Nghiêm Đức Hữu